Szlak rezydencji magnackich

Opole Lubelskie jest miastem o długiej i bogatej tradycji. O sięgających średniowiecza tradycjach miejskich i kulturze dawnych właścicieli i obywateli miasta najlepiej świadczą zachowane po dzisiejszy dzień zabytki: kościół wraz z zespołem popijarskim, ratusz, pałace, dawne zajazdy i kamienice. Opole otrzymało prawa miejskie około 1400 roku. Pierwsze pisane wzmianki pochodzą z 1418 roku. Opole było istotnym ośrodkiem lokalnym, i ważnym punktem szlaku handlowego. Do szybkiego rozwoju miasteczka przyczynił się Stanisław Słupecki, właściciel ziem opolskich w XVI wieku.
Opolskie pałace: Lubomirskich i Słupeckich są elementami Szlaku Rezydencji Magnackich Województwa Lubelskiego. Przedstawiciele rodów odgrywali znaczącą rolę nie tylko w dziejach regionu, ale również całego kraju. Powstające na Lubelszczyźnie rezydencje (Lubartów, Kodeń, Janowiec, Opole Lubelskie, Lublin, Puławy) były zarówno ośrodkami administracyjnymi wielkich dóbr, ale także siedzibami dla rozwoju sztuki i nauki.
Zwiedzając województwo Lubelskie, na szlaku wędrówki nie może zabraknąć Opola Lubelskiego, wraz z jego wspaniałymi świadkami przeszłości. Budowle pałacowe mieszczące się w naszym mieście, mimo wielu przebudów i zmian, wciąż zachwycają swoją architekturą, kunsztem i wyrafinowaną dekoracją. W okresie swojej świetności rezydencje magnackie tętniły życiem kulturalnych, intelektualnym i politycznym.

Pierwotny zamek Słupeckich (XV/XVI w) został przebudowany na rezydencję wczesnobarokową przed 1613 rokiem, na życzenie Feliksa Słupeckiego. Po zniszczeniach w 1688 roku, za odbudowę pałacu zabrali się Tarłowie. W latach 40-tych XVIII wieku, budowlę przekształcono w duchu późnobarokowym wg projektu Franciszka A. Mayera. Z tego okresu zachowały się jedynie ryciny, ukazujące przepych i bogactwo dekoracji. Nowy pałac, zyskał trzy kondygnacje w których znajdowały się 24 pomieszczenia. W latach 1766-1773 pałac przebudowano, wg panującej mody, na styl klasycystyczny. Autorami projektu byli Dominik Merlini, Franciszek F. Nax oraz Jakub Fontana, wybitny polski architekt tamtego okresu. Dzięki Zofii Lubomirskiej pałac opolski był drugą, zaraz po Puławach, najwspanialszą rezydencją magnacką regionu. Już od XVI wieku w pałacu gromadzono zbiory biblioteczne i malarstwa. Zofia Lubomirska dbała o wspaniałą bibliotekę, poszerzała zbiory malarskie oraz zbiory do gabinetu historii naturalnej. Wraz ze śmiercią Zofii, czasy świetności dla rezydencji zakończyły się. Dobra opolskie zostały sprzedane, a pałac zamieniono na koszary wojskowe.

Drugi na szlaku, pałacyk Aleksandra Lubomirskiego, został wzniesiony ok. 1787 roku. Projektantem był Franciszek Degen. W składzie założenia pałacowo-parkowego znalazły się pawilony ogrodowe, oranżeria, oficyny i zabudowania gospodarcze. Parkowy pałac był elementem wielkiego opolskiego założenia pałacowego. Zabudowa miasta była odpowiednio skomponowana, podkreślała bogactwo i status właścicieli ziemskich. Parkowy pałac Aleksandra Lubomiskiego był miejscem rozrywki. Miejscem stałego zamieszkania stał się dopiero w połowie XIX wieku, gdy dobrami opolskimi władał Kazimierz Wydrychiewicz. Przez ponad 200 lat istnienia, pałacyk zmienił się nieznacznie i do dziś jest jednym z piękniejszych przykładów architektury klasycystycznej w naszym kraju. Swoim kształtem i dekoracją nawiązuje do francuskich budowli z tamtego okresu. Zmieniło się natomiast otoczenie pałacu: układ kompozycyjny ogrodu uległ zmianom, znikły również zabudowania gospodarcze. Prowadzone aktualnie badania architektoniczne ujawniły ciekawą historię tego miejsca. Przed wzniesieniem pałacu, na pobliskim wzgórzu znajdował się starszy, murowany dwór.